Röportaj: Fatma YÜKSEK
Kariyer Hikâyesi
Uzman Diyetisyen Ayşe ÖZGÖKER Kimdir?
Merhaba, 1995 yılında Gazimağusa’da doğdum. Mesleki olarak hayalim sağlık sektöründe olmak olduğu için 2013 yılında Doğu Akdeniz Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nü tercih ettim. 2017 yılında mezun olduktan sonra Doğu Akdeniz Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nde araştırma görevlisi ünvanıyla çalışmaya başladım. Yeni bilgiler öğrenmeyi, danışanlarıma yardımcı olurken sağlıkları için elimden gelenin fazlasını yapmayı istediğim için okuma serüvenim hiçbir zaman bitmiyor. Mezun olduktan sonra hiç ara vermeden 2017 yılında Doğu Akdeniz Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nde yüksek lisans eğitimime başladım. Gazimağusa Devlet Hastanesi Dâhiliye polikliniğinde yürütmüş olduğum "Tip 2 Diyabetli Bireylerde Beslenme Durumu, Metabolik Kontrol ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi" adlı yüksek lisans tezimi başarı ile tamamlayarak 2019 yılında mezun oldum ve "Uzman Diyetisyen" ünvanını aldım. 2018 yılından itibaren PhysioSport Center Özgöker Sağlıklı Yaşam Merkezinde çalışmaktayım.
Mesleğinizin tanımı - Görev yapılacak sektörler - pozisyonlar ve genel bilgiler nelerdir?
Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre diyetisyenler; besin ve beslenmenin insan sağlığı üzerine etkilerini araştırmak için beslenme programlarını değerlendiren, planlayan ve uygulayan kişilerdir. Bu tanıma göre diyetisyenler, bireysel kişiler ve toplum içinde sağlıklı beslenme seviyelerini yükseltmek için araştırmalar, değerlendirmeler gerçekleştirir ve eğitim verirler. ,
Diyetisyenler, diyetisyenlik mesleğini icra ederken besin ve beslenme, diyetetik, toplu beslenme ve toplum beslenmesi alanlarında çalışırlar.
Diyetisyenlerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları;
- Bireyin büyüme, gelişme ve ömür boyu, sağlığının korunması, geliştirilmesi, yaşam kalitesinin arttırılması için bilimsel bir kaynağa dayalı bilgi desteği ile beslenme biliminin ilkeleri doğrultusunda bireysel ve toplu beslenmenin plan ve programlarını hazırlamak,
- Besin ögesi, besin ve beslenmeden kaynaklanan sağlık sorunlarını araştırmak, değerlendirmek ve çözüm yolları bulmak,
- Bireyin besin kaynaklarının, ekonomik koşullarına ve sağlık kurallarına uygun olarak kullanılmasını sağlamak,
- Toplu beslenme yapan kurum ve kuruluşlarda, bireylerin sağlığının korunması, geliştirilmesi ve/veya tıbbi beslenme tedavisinin sağlanması için besinlerin yeterli, güvenli ve kaliteli olarak üretilmesi, hazırlanması ve kontrolü ile ilgili aşamalarda görev almak,
- Fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak sağlıklı yaşam biçimlerinin benimsenmesi amacıyla bireyi ve toplumu bilgilendirmek ve bilinçlendirmek,
- Doğuştan ve sonradan oluşan hastalıklarda ve diğer özel durumlarda, uzman hekim veya hekimin yönlendirmesi koşuluyla tıbbi ve cerrahi tedavilere uygun olarak doğal ve tedavi edici besinlerin bileşimlerine göre diyet ve tıbbi beslenme tedavisi programları planlamak, ve
- Beslenme danışmanlığı hizmeti ve eğitimi veren programları planlamak, uygulamak ve uygulatmak.
Mesleğinizi seçmede etkili olan faktörler neler oldu?
Mesleğimi seçmemdeki en büyük faktör insanlara yardımcı olmak ve insanların hayatlarına dokunabilme isteğim olmuştur. Ayrıca diyetisyen olmamın karakterimle çok iyi örtüşüyor olması da büyük bir faktör.
Obezitenin artması, Diyetisyenlik Mesleğini nasıl etkilemekte ve bu alanda istihdam artışı bekliyor musunuz?
Günümüzde obezitenin hızla artış göstermesi diyetisyenlere olan ihtiyacı da arttırmaktadır. Diyetisyenlik mesleğinin önünü açık görüyorum. Çünkü sadece kilo vermek için değil sağlıklı beslenmek için de diyetisyenlere ihtiyaç duyulmaktadır. Sağlıklı beslenme yaşamın her alanında oldukça önemlidir ve bu konunun uzmanı olan diyetisyenlere olan ihtiyaç oldukça önem arz etmektedir.
Mesleğinizin kolay/zor yönleri nelerdir?
Her mesleğin kendine göre zorlukları veya kolaylıkları vardır. Önemli olan kendinize uygun mesleği seçebilmek. Sanırım o zaman yaptığımız işin zorluklarını görmezden gelebiliyoruz.
İşinizin en sevdiğiniz tarafı nedir?
Danışanlarımla birlikte olmaktan son derece mutluyum. Bir diyetisyen olarak, çok keyif alarak çalışıyorum.
İnsanların hayatlarında en keyif verici unsur olan yemelerine içmelerine müdahale ediyorum. Dolayısıyla danışanlarımla bazen stresli, sıkıntılı ama çoğu zamanda hayatlarında olumlu katkı sağladığımı bilmek, güzel değişimler görmek beni hep motive ediyor. Uzun süredir takip ettiğim ailem gibi olan danışanlarım var, düğünlerini, doğumlarını, çocuklarının büyüme gelişmelerini gördüğüm veya başarıya ulaşan sporcu danışanlarım var. Onların hayatlarına dokunduğumu bilmek beni çok mutlu ediyor ve işimin en sevdiğim tarafı da bu.
Bize mesleğinizde 1 iş gününüzü anlatır mısınız?
Güne iyi bir kahvaltıyla erken başlıyorum. Danışanlarıma da bunu tavsiye ediyorum. Ofisime geldiğimde danışanlarımla randevularım oluyor. Onların kişiye özel diyet programlarını planlıyorum. Kimi çocuk, kimi yetişkin, kimi sporcu olabiliyor, bazen kilo alma, kilo verme veya hastalık üzerine beslenme tedavisi uygulamak için görüşmeler yapıyoruz. Danışanlarımın vücut analizlerini yapıp, değerlendiriyorum ve bunun üzerine onların yaşam tarzına uygun olacak, kişiye özel beslenme programlarını oluşturuyoruz. Gün içerisindeki boşluklarda bilimsel yayınları araştırıp okuyorum. Danışanlarım için çeşitli tarifler geliştiriyorum ve deniyorum. Günümüzde sosyal medya çok revanşta. Gün içerisinde sosyal medya üzerinden danışanlarıma, takipçilerime beslenme ile ilgili bilgiler, paylaşımlar yapıyorum. Bunun dışında kurumsal beslenme danışmanlığı yapıyorum. Kreşlerde çocuklara sağlıklı beslenme konulu eğitici dersler veriyorum ve etkinlikler yapıyoruz. Onlar için aylık menü planlamaları yapıyorum.
Bu mesleğe sahip olmak için hangi okullarda okumak lazım – Bu mesleği seçmek için ne gibi eğitimler almak gerekiyor. –Eğitim verilen yerler ve süreleri nelerdir-?
Diyetisyen olabilmek için üniversitelerin dört yıl eğitim veren beslenme ve diyetetik bölümünden mezun olmak gerekir. Beslenme ve diyetetik yoğunlukla kimya, biyokimya, biyofizik, hücre biyolojisi, genetik, fizyoloji, anatomi, nörobiyoloji, gelişimsel ve üreme biyolojisi ve besin teknolojisi gibi bir çok bilim dalı ve disiplinin etkileşiminin sonucunda ortaya çıkan bir bilim dalıdır.
Mesleki eğitim ve öğretim programının birinci aşaması, diyetetik uygulamalarına esas olan temel bilimler, tıp ve beslenme bilimlerini içermektedir. İkinci aşamadaki dersler ise doğrudan uygulama alanıyla ilgilidir. Öğrenci, sınıftaki teorik öğretim ve laboratuvar deneylerine ek olarak, toplum sağlığı ve beslenmesiyle ilgili olan stajını, koruyucu ve tedavi edici olarak sahada, hastanelerde, toplu beslenme yönetimi ile ilgili olarak da diğer kuruluşlarda yapmaktadır.
Bu program uygulamasıyla öğrenci, diyetisyenlik mesleği için gerekli ilke, kavram, bilgi ve becerileri kazanıp geliştirmektedir. Bu bölümün öngördüğü dersleri başarıyla tamamlayan öğrenciler “Diyetisyen” ünvanlı alarak mezun olur.
İşinizi yaparken karşılaştığınız zorluklar nelerdir? Zorlukları aşmak için nasıl bir yol izliyorsunuz?
Mesleğimi çok severek yapıyorum ama her meslekte olduğu gibi tabi ki zor yönleri de vardır. Bunların başında ise halk tarafından yanlış bilinen bilgileri düzeltmek geliyor. Çünkü beslenme ile ilgili konunun uzmanı olmayan kişilerden gazete, dergi, televizyon, medya vb. yerlerden gelen çok fazla yanlış bilgi bulunmaktadır. Bu nedenle diyetisyene gelen kişilerde bu yanlış bilgileri düzeltmek çoğu zaman zor olabiliyor. O yüzden sabırlı olup karşınızdaki kişiye doğru bilgiyi anlatmanız ve öğretmeniz gerekiyor.
Bu meslek alanında uzmanlaşmak isteyen kişide ne gibi özellikler olması gerekiyor? Belli teknik özellikler yada liderlik özellikleri gerekiyor mu?
Bu meslekte uzmanlaşmak isteyen bir bireyin öncelikle insanlara yardım etmeyi sevmesi, sabırlı olup okumayı, araştırmayı yeni şeyler öğrenmeyi sevmesi gerekiyor. İkna kabiliyeti yüksek olmalı ve bilimsel etik kurallara bağlı olması gerekiyor. Liderlik vasfı her meslekte gerekmese de kendi işinizin patronuysanız gereken bir özelliktir.
Mesleğinizde ilerlemek mümkün müdür? Ne gibi kariyer imkânları mevcuttur?
Mesleğimizde ilerlemek elbette mümkün. Ancak bunun için sürekli okumak, araştırma yapmak ve bilimsel yayınları takip etmek gerekiyor. Ayrıca yüksek lisans ve doktora eğitiminize devam edebilir ve akademik kariyer de yapabilirsiniz. Her alanda başarılı olmanın bilgi, gayret ve mesleki ahlak ile alakalı olduğunu düşünüyorum.
Mesleğinizin geleceğinizi nasıl görüyorsunuz?
Mesleğimizin geleceğine oldukça umutlu bakıyorum. Günden güne modernleşen dünyamız ile hazır ve paketli gıda tüketimi artış gösteriyor. Ancak hazır gıdalar karşısında doğru ve sağlıklı beslenmenin farkındalığı adına mesleğimizi en önemli alanlardan biri olarak görüyorum.
Mesleğinizin çalışma alanları ve iş bulma olanakları nelerdir?
Diyetisyenlerin çalışma alanı oldukça geniştir. Hangi alanda kendinizi mutlu hissediyorsanız o alanda çalışabiliyorsunuz. Bence bu mesleğimizin çok büyük bir avantajıdır.
Diyetisyenin Çalışma Alanları;
- Hastaneler ve sağlık ocaklarında poliklinik diyetisyeni olarak çalışabilir.
- Kendi diyet danışmanlık merkezinde danışman olarak görev alabilir.
- Spor merkezlerinde sporcu beslenmesi üzerine çalışmalar yürütebilir ve spor kulüplerinde sporcuların beslenmelerini düzenleyebilir.
- Üniversitelerde eğitimci olarak görev alabilir.
- Koruyucu sağlık kapsamında halk sağlığı merkezlerinde hizmet verebilir.
- Toplu yemek veya ürün üreten kurumlarda görevlerini sürdürebilir.
Günden güne ülkemizde diyetisyene olan ihtiyacın artmasına rağmen iş bulma imkanı gittikçe azalmaktadır. Bunun nedeninin ise birden çok üniversitede beslenme ve diyetetik bölümünün açılması olduğunu düşünüyorum.
Mesleğiniz ile alakalı okuyan öğrencilere tavsiyeniz nedir? Staj için önerileriniz nelerdir?
Tavsiyem sürekli araştırma yapmaları, bilimsel yayınları takip etmeleri ve okumalarıdır. İlgi alanlarını keşfetmeleri ve bunun üzerine o konunun tüm ayrıntılarını araştırmalılar. Günümüzde dijital dünyada her türlü bilimsel literatüre kolaylıkla ulaşılabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), IOM, EFSA, CDC, Uluslararası derneklerin web siteleri, PUBMED, Google Akademik ve Google Kitaplar gibi pek çok yerde ilgilendikleri konulara ilişkin güncel bilgilere ulaşabilirler. Mesleki olarak, bu bilgileri takip edebilmek için de iyi derecede İngilizce bilgisine ihtiyaçları bulunmaktadır. İngilizce eğitimini ihmal etmemelerini, mutlaka tamamlamalarını öneriyorum. Ayrıca, ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum, panel gibi etkinlikleri de takip ederek farklı uzmanların görüşlerini, bilgi paylaşımlarını takip etmeleri gerekmektedir. Stajlarını onlar için gerçekten faydalı olabilecek kurumlarda yapmalarını, özellikle üniversite hastanelerinde yapmalarını tavsiye ediyorum.
Bu mesleği gönül rahatlığı ile herkese önerebilir misiniz?
Bu mesleği insanlara yardım etmeyi seven, sabırlı, ikna kabiliyeti yüksek ve bilimsel etik kurallara bağlı bireylere tavsiye ediyorum.